Thiếu hụt vitamin D là tình trạng cơ thể không có đủ lượng vitamin D cần thiết, một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng báo động tại Việt Nam, ảnh hưởng đến khoảng 50% dân số và hơn 50% trẻ sơ sinh, dù chúng ta sống ở vùng khí hậu nhiệt đới nhiều nắng. Nguyên nhân chính là do lối sống ít tiếp xúc ánh nắng mặt trời.

Chào bạn, mình là Chị Hồng Sức Khỏe đây! Bạn có biết không, mình mới phát hiện một sự thật khá bất ngờ về sức khỏe của người Việt chúng ta. Ai cũng nghĩ Việt Nam mình nắng quanh năm thì làm sao mà thiếu vitamin D được, đúng không? Nhưng thực tế lại không phải vậy đâu bạn ạ!

Theo các nghiên cứu mới nhất từ năm 2022 đến 2025, tình trạng thiếu hụt vitamin D đang là một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng báo động ở Việt Nam. Nghe có vẻ khó tin nhưng các số liệu cho thấy tỷ lệ này cao ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh đến người lớn, đặc biệt là phụ nữ và những người sống ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM. Chị Hồng Sức Khỏe đã tổng hợp và phân tích chuyên sâu để bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này nhé.

Câu hỏi: Vì sao người Việt vẫn thiếu vitamin D dù sống ở xứ nhiệt đới nhiều nắng?

Đây là câu hỏi mà rất nhiều người thắc mắc, và mình cũng vậy đó bạn. Vitamin D thường được ví von là "vitamin trời cho" vì cơ thể chúng ta có thể tự tổng hợp được khi da tiếp xúc với tia UVB từ ánh nắng mặt trời. Vậy mà, theo bài viết trên Tuổi Trẻ năm 2025, ước tính có đến khoảng 50% dân số Việt Nam thiếu vitamin D, và con số này còn cao hơn ở phụ nữ [4].

Nguồn tham khảo: Chị Hồng Sức Khỏe.

Lý do chính nằm ở chính lối sống hiện đại của chúng ta đó bạn. Mình để ý thấy, bây giờ ai cũng làm việc văn phòng, học tập trong nhà, ra đường thì di chuyển bằng ô tô, xe máy và che chắn rất kỹ để tránh nắng, tránh sạm da. Điều này vô tình làm giảm đáng kể thời gian da tiếp xúc với ánh nắng tự nhiên, ngay cả khi trời nắng chói chang [4]. Mình hay nói vui là "sống trong nhà kính" đó!

🦉 Cú nhận xét: Theo bác sĩ được Tuổi Trẻ dẫn năm 2025: "Mặc dù Việt Nam là nước có nhiều nắng, nhưng hiện nay nhiều người lại ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, dẫn đến tình trạng thiếu vitamin D ngày càng phổ biến. Tỉ lệ thiếu lên đến khoảng 50% dân số, đặc biệt là ở phụ nữ". [4]

Không chỉ người lớn đâu, tình trạng này còn nghiêm trọng hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Một nghiên cứu năm 2022 ở khu vực Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, đã chỉ ra rằng hơn 50% trẻ sơ sinh bị thiếu vitamin D [1]. Các chuyên gia dinh dưỡng cũng nhấn mạnh rằng việc bổ sung đủ vitamin D3 và K2 là cực kỳ quan trọng cho sự phát triển xương, tầm vóc và trí tuệ của trẻ em Việt Nam [1, 10].

Câu hỏi: Dữ liệu cụ thể về tình trạng thiếu hụt vitamin D ở người Việt như thế nào?

Để bạn dễ hình dung hơn, mình đã tổng hợp một số số liệu và xu hướng đáng chú ý từ các nghiên cứu trong nước và quốc tế:

Bạn thấy đấy, con số 46% nữ giới và 20% nam giới thiếu vitamin D ở Việt Nam không hề nhỏ chút nào [3]. Các chuyên gia y tế dự phòng tại TP.HCM còn cảnh báo rằng thiếu vitamin D đang là một "vấn đề sức khỏe cộng đồng" nghiêm trọng, không chỉ liên quan đến loãng xương mà còn cả béo bụng, hội chứng chuyển hóa và đái tháo đường type 2 [2]. Điều này cho thấy Việt Nam mình không nằm ngoài xu hướng chung của thế giới, thậm chí ở các đô thị lớn còn cao hơn.

🦉 Cú nhận xét: Theo các chuyên gia y tế dự phòng tại Việt Nam: "Thiếu vitamin D đang là vấn đề sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam, không chỉ làm loãng xương, mất xương mà còn liên quan đến béo bụng, hội chứng chuyển hóa và đái tháo đường type 2". [2]

Trên bình diện toàn cầu, thiếu vitamin D cũng là một vấn đề sức khỏe lớn, ảnh hưởng đến khoảng 1 tỷ người và gần 50% dân số thế giới [9]. Vậy nên, đừng chủ quan nhé bạn, vì đây là một vấn đề rất phổ biến và có thể ảnh hưởng đến chúng ta một cách thầm lặng đó.

Câu hỏi: Thiếu vitamin D có tác động gì đến sức khỏe của chúng ta?

Mình thấy nhiều bạn thường chỉ nghĩ thiếu vitamin D thì ảnh hưởng đến xương thôi. Đúng là nó có vai trò cực kỳ quan trọng đối với xương khớp, gây còi xương ở trẻ em, nhuyễn xương ở người lớn và góp phần gây loãng xương [8]. Nhưng bạn có biết, tác động của nó còn rộng hơn thế rất nhiều không?

Theo tổng hợp của Sở Y tế Nghệ An từ các bằng chứng quốc tế, người thiếu vitamin D mức độ vừa đến nặng có nguy cơ mắc các dạng sa sút trí tuệ tăng từ 53% đến 125%. Nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cũng cao hơn 70% đến 120% so với những người có mức vitamin D bình thường [5]. Thật đáng sợ đúng không bạn?

🦉 Cú nhận xét: Theo phân tích chuyên môn của Sở Y tế Nghệ An: "Những người có mức vitamin D thấp có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ do mọi nguyên nhân cao hơn 53%, trong khi những người bị thiếu hụt nghiêm trọng có nguy cơ cao hơn 125%". [5]

Không chỉ vậy, thiếu vitamin D còn liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm khác nữa. Mình mới đọc được là nó còn có mối liên hệ với bệnh tiểu đường, ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt trong nhiều nghiên cứu [5]. Nguy cơ được chẩn đoán mắc tâm thần phân liệt cũng cao gấp 2 lần ở người thiếu vitamin D [5].

Các bác sĩ tại Hà Nội, TP.HCM cũng đặc biệt lưu ý đến các nhóm đối tượng có nguy cơ cao thiếu vitamin D. Đó là trẻ sơ sinh, người cao tuổi, dân văn phòng ít ra nắng, người béo phì, người mắc bệnh mạn tính và những ai đang dùng một số loại thuốc như statin (thuốc mỡ máu) hay thuốc chống động kinh [6, 7, 8]. Thậm chí, nguy cơ thiếu vitamin D ở người béo phì còn cao hơn 35% so với người không béo phì đó bạn [7].

Câu hỏi: Làm sao để biết mình có bị thiếu vitamin D không và bổ sung như thế nào cho đúng?

Để biết chính xác cơ thể mình có thiếu vitamin D hay không, cách tốt nhất là bạn nên đi xét nghiệm nồng độ 25(OH)D trong máu. Về mặt chuyên môn, nhiều tài liệu y khoa sử dụng các ngưỡng sau:

Đừng tự ý uống bổ sung vitamin D liều cao khi chưa biết mức độ thiếu hụt của mình nhé bạn, vì vitamin D là vitamin tan trong dầu, dễ tích tụ và nếu dùng quá liều kéo dài có thể gây độc [4, 6, 8]. Việc xét nghiệm sẽ giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị hoặc bổ sung phù hợp nhất cho bạn. Bạn có thể tự thu thập dữ liệu sức khỏe của mình tại Health Data Collection Hub của Chị Hồng Sức Khỏe để tiện theo dõi và trao đổi với bác sĩ.

Vậy còn các khuyến cáo bổ sung thì sao? Tại Việt Nam, các chuyên gia thường gợi ý chúng ta nên phơi nắng hợp lý. Bạn có thể dành 5–10 phút mỗi lần, 3–4 lần/tuần, trong khung giờ có tia UVB đủ mạnh (thường là trước và sau 12h trưa khoảng 2 giờ) [2]. Một số bác sĩ còn khuyến nghị phơi nắng 5–10 phút mỗi ngày, từ 10h–15h, tùy tình trạng da và sức khỏe [4]. Quan trọng là không nên che chắn toàn thân khi phơi nắng để da có thể tổng hợp vitamin D hiệu quả nhé!

🦉 Cú nhận xét: Theo khuyến cáo của bác sĩ da liễu – nội tiết tại TP.HCM: "Phơi nắng 5–10 phút mỗi ngày, đặc biệt vào khoảng thời gian từ 10h sáng đến 3h chiều, là đủ để cơ thể tổng hợp lượng vitamin D cần thiết, nhưng cần tránh phơi quá lâu vì có thể gây tổn thương da và tăng nguy cơ ung thư da". [2, 4]

Với những người lớn đã được chẩn đoán thiếu vitamin D, bác sĩ có thể chỉ định bổ sung khoảng 6.000 IU vitamin D3 mỗi ngày trong 8 tuần hoặc 50.000 IU mỗi tuần trong 8 tuần, sau đó duy trì khoảng 2.000 IU mỗi ngày, nhưng tất cả đều phải dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ [6]. Nhớ là phải hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại bổ sung nào nha bạn.

Lời Khuyên Từ Chị Hồng Sức Khỏe: 3 Bước Đơn Giản Để Đủ Vitamin D

Là một người chị luôn mong muốn bạn khỏe mạnh, Chị Hồng Sức Khỏe có 3 lời khuyên cực kỳ thiết thực để bạn không còn lo lắng về việc thiếu vitamin D nữa:

Câu hỏi: Bối cảnh đô thị hóa và văn hóa tránh nắng ảnh hưởng thế nào đến vitamin D của người Việt?

Mình thấy rõ ràng là tốc độ đô thị hóa nhanh chóng ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng đã thay đổi rất nhiều lối sống của chúng ta. Hầu hết mọi người đều làm việc trong các tòa nhà cao tầng, văn phòng kín, di chuyển bằng phương tiện có mái che. Điều này làm cho thời gian tiếp xúc với ánh nắng mặt trời tự nhiên giảm đi đáng kể [4].

Thêm vào đó, văn hóa làm đẹp của người Việt, đặc biệt là phụ nữ, cũng góp phần vào tình trạng này. Ai cũng muốn có làn da trắng sáng, mịn màng nên thường che chắn rất kỹ bằng áo chống nắng, găng tay, khẩu trang, và dùng kem chống nắng toàn thân khi ra ngoài. Điều này tuy bảo vệ da khỏi tia UV gây hại nhưng lại vô tình cản trở quá trình tổng hợp vitamin D của cơ thể [4].

🦉 Cú nhận xét: Tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, tốc độ đô thị hóa nhanh, môi trường làm việc chủ yếu trong nhà khiến thời gian tiếp xúc với ánh nắng tự nhiên giảm mạnh. Cùng với xu hướng làm đẹp (che chắn kỹ, dùng kem chống nắng toàn thân), điều này vô tình làm tăng nguy cơ thiếu vitamin D. [4]

May mắn là Bộ Y tế và các sở y tế địa phương đã bắt đầu quan tâm và lồng ghép nội dung tầm soát thiếu vi chất, trong đó có vitamin D, vào các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Một số bệnh viện lớn cũng đã triển khai xét nghiệm 25(OH)D trong gói kiểm tra tổng quát, đặc biệt cho phụ nữ sau mãn kinh, người cao tuổi và bệnh nhân chuyển hóa [2, 3]. Các đài truyền hình như VTV cũng liên tục tuyên truyền về vai trò của vitamin D cho tầm vóc trẻ em và sức khỏe người lớn [5, 9, 10].

Mình tin rằng, nếu được truyền thông đúng cách và lồng ghép vào các chương trình sức khỏe cộng đồng, việc phòng chống thiếu vitamin D tại Việt Nam sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho tầm vóc, năng suất lao động và giảm gánh nặng bệnh mạn tính cho xã hội. Đây là một khoản đầu tư rất ít tốn kém, chủ yếu là thay đổi thói quen tiếp xúc ánh nắng, nhưng lại mang lại hiệu quả to lớn đó bạn.

Kết Luận: Đừng để thiếu vitamin D cản trở sức khỏe của bạn!

Bạn thấy đó, dù sống ở một đất nước nhiệt đới với ánh nắng chan hòa, tình trạng thiếu hụt vitamin D ở người Việt vẫn là một thực tế đáng báo động. Từ trẻ sơ sinh đến người lớn, từ xương khớp đến trí tuệ và các bệnh mạn tính, vitamin D đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Đừng để lối sống hiện đại hay những hiểu lầm về việc "nắng nhiều thì không thiếu" cản trở sức khỏe của bạn. Hãy chủ động phơi nắng đúng cách, ăn uống đủ chất và quan trọng nhất là lắng nghe cơ thể, tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần để có kế hoạch bổ sung vitamin D phù hợp.

Chị Hồng Sức Khỏe luôn ở đây để đồng hành cùng bạn trên hành trình chăm sóc sức khỏe. Khám phá các công cụ sức khỏe thông minh như Tính BMI, Tính Calories, Phân Tích Giấc Ngủ và nhiều hơn nữa tại suckhoe.cuthongthai.vn để có một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc nhé!